سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
24
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)
خواب آن را بپردازد بلكه درتحت عنوان سبب داخل است يعنى فعل خواب سبب براى اتلاف و تباه شدن مىباشد لاجرم ضمان متلف در عهده خود خواب مىباشد . شارح ( ره ) مىفرماين : به نظر ما رأى اوّل اقوى است زيرا مقتضاى اطّراد قاعده آن استكه به رأى اوّل عمل شود . توضيح در باب ديات دو قاعده را حضرات عنوان كرده و در اطرافش صحبت فرمودهاند : 1 - قاعده جنايت . 2 - قاعده سبب . مناط قاعده جنايت و تحقق اين عنوان آن است كه شخص فعلى را مباشرتا مرتكب شود اعمّ از آنكه مباشرت حقيقى بوده كه در اين صورت ضمان در عهده خود جانى مستقر مىشود و يا حكمى باشد كه در اينفرض عاقله عهدهدار آن مىباشند . و ملاك قاعده سبب و تحقق آن اين استكه شخ واسطه در انجام فعل باشد و حكمش آن است كه اگر واسطه اقوى از مباشر باشد ضمان بر عهده او بوده و در صورت عكس ضمان مباشر محسوب مىشود . با توجّه به اين مقدّمه مىگوئيم : فعلى كه از شخص خواب صادر مىشود از مصاديق فعل مباشرى است لاجرم عموم قاعده جنايت مقتضى است كه حكم جنايت به آن تعلّق گيرد يعنى چون صدور فعل مزبور از خواب در حكم مباشتر حقيقى است